Püritanizm ve Dinî/Ahlâki Yozlaşma: Nathaniel Hawthorne’un Kızıl Damga’sı

İsmail ÖĞRETİR, Doç Dr., Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Püritanizm ve Dinî/Ahlâki Yozlaşma: Nathaniel Hawthorne’un Kızıl Damga’sı

İsmail ÖĞRETİR, Doç Dr., Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Sayfa: 113-130

Teolojik kaynağını Kalvinizm’den alan Püritanizm, Amerika Birleşik Devletleri’ni bugünkü dinî, kültürel, siyasî, ekonomik ve toplumsal panoramasının değerlendirilmesinde önemli bir yer tutar. 1620’de Amerika’ya ilk gelen Püritanlar Plymouth, Massachusetts’de bir koloni kurmuşlar, 1630’lu yıllarda ikinci bir göçmen dalgası başlamıştır. Bu grup günümüzde Boston olarak bilinen bölgede Massachusetts Bay Colony adını verdikleri bir cemaat kurmuşlardır. Kendi dışındaki din ve dünya görüşlerine müsamaha göstermeyen bu Püritan cemaat, Nathaniel Hawthorne’un Kızıl Damga’sının tam da merkezini oluşturur. Amerikan Rönesansı olarak bilinen dönemde bir ahlâkçı olarak özgün eserler veren Nathaniel Hawthorne, dedelerinin koloni yıllarında Püritan olmayanlara karşı yargıç olarak gerçekleştirdikleri zulüm ve adil olmayan suçlamalar ve infazlardan dolayı her zaman sıkıntı duymuş, kendisini suçluluk duygusundan kurtaramamıştır. Belki de bu yüzden Kızıl Damga adlı eserinde kasvetli Püritan dünyasını aslına uygun biçimde yeniden üretirken, Püritan tarihine karşı ahlâk yasasını betimlemeye ve Püritan inancının bozulmuş yönlerini gözler önüne sermeye çalışmıştır. Bu çalışmada Nathaniel Hawthorne’un yaşamıyla yazdığı eser arasındaki ilişki, Püritan Amerika eleştirisi ve dinî/ahlâki yozlaşma, başeseri Kızıl Damga üzerinden ele alınacaktır.