Zeydiyye Mezhebi’nde Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve Kerbelâ

Mehmet ÜMİT, Doç. Dr., Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Zeydiyye Mezhebi’nde Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve Kerbelâ

Mehmet ÜMİT, Doç. Dr., Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Sayfa: 129-146

Zeydî kaynaklarda Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin, genel olarak, babaları Hz. Ali’den sonra imam oluşları bağlamında ele alınır. Bu hususa ilişkin Kur’an, Hadis, icmadan kendi anlayışlarını destekleyecek şekilde yorumladıkları deliller getirirler. İmamiyye Şiası’nda olduğu gibi Hz. Hüseyin’e Hz. Hasan’dan farklı, çok özel bir konum biçilmez. Yani Zeydîlere göre Hz. Hüseyin’den sonra imâmet, sadece onun soyunda, ismi belirli dokuz şahısla sınırlı tutulmamış olup, Hz. Hasan ve Hüseyin’in her ikisinin soylarında kıyamet kopana kadar devam edecektir.
Ayrıca Zeydîlerin Kerbelâ hadisesi ve Hz. Hüseyin’in şehit edilişini yorumlayışları da İmamiyye Şiası’ndan farklıdır. İmâmiyye Şiîleri arasında ‘seçilmiş’ ve ‘transfer edilmiş bir travma’ olan Kerbela hadisesi, insanlık tarihinin şahit olduğu en acı olaylardan birisidir. Bu acı hadisenin, her yıl dönümünde, özellikle başta İran olmak üzere İmâmiyye Şiası mensuplarının yoğun olduğu yerlerde büyük tören ve gösterilerle anılması, İmâmiyye Şiası’nın bir kimlik inşası ve inşa edilen bu kimliğin sürekli canlı tutulma çabası olarak değerlendirilebilir. Ancak gerek Zeydîlerin anma törenlerinde gerekse Zeydiyye mezhebine mensup yazarların metinlerinde Kerbelâ’da Hz. Hüseyin’in şehit edilmesine, bir kimlik inşası ve inşa edilen bu kimliğin sürekli canlı tutulması şeklinde özel bir vurgu pek gözükmemektedir. Onların Hz. Hüseyin’e ilişkin anlatımları, genellikle onun imâmeti çerçevesinde ve bunu ispata yöneliktir.